Ons heeft het verdrietige bericht bereikt van het overlijden van onze dierbare collega
Jos Dröes (Psychiater n.p. en grondlegger van de IRB)
Jos was vanaf de jaren 90 verbonden aan de ontwikkeling van het concept rehabilitatie in de langdurende geestelijke gezondheidszorg. Hij introduceerde, samen met anderen, de Individuele Rehabilitatie Benadering (IRB) in Nederland en richtte Stichting Rehabilitatie ’92 op.
Ruim 35 jaar was hij ons inhoudelijk anker, als conceptueel denker en auteur. Talloze publicaties zijn van zijn hand verschenen in vakliteratuur. Hij is tot drie weken geleden actief betrokken geweest bij R92 als staflid.
Jos zal erg gemist worden door ons en door de Rehabilitatie-en Herstelbeweging in Nederland, waarvoor hij van onschatbare betekenis is geweest. Jos was een onvermoeibare bron van inspiratie voor ons allen
Op een later tijdstip zullen we hem en wat hij voor ons betekend heeft uitgebreid herdenken. Het is onvoorstelbaar dat hij niet meer in ons midden is. Wij leven mee met zijn familie en wensen hen veel sterkte bij het verwerken van dit verlies.
Namens iedereen van Stichting Rehabilitatie ’92 (R92):
Mandy Groen en Birgit Sporken, R.v.B.
Jan Berndsen, voorzitter R.v.T.
Woerden, 3 december 2025
Heeft u een mooie herinnering aan Jos of wilt u iets anders delen?
Mail ons dan via: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..
Wij zorgen ervoor dat uw reactie hieronder wordt geplaatst om Jos op een waardige manier te herdenken.
Persoonlijke herinnneringen
“Een psychiater met zóóóóó’n denkraam!" En mijn gesprekspartner spreidde zijn armen maximaal.
Dat is het eerste wat ik hoorde over Jos toen ik begin jaren negentig ging werken in het psychiatrische gesticht St Bavo te Noordwijkerhout. Jos was daar actief in de “Wijk Beschut Wonen”, een aantal fraaie huisjes op het gestichtsterrein, pas gebouwd, waarin mensen met psychiatrische problemen in groepen van vijf, langdurig konden wonen. Na zijn ervaring bij Endegeest in Oegstgeest, waar hij zich kwaad gemaakt had over de bouwvalligheid van de afdeling voor langdurig verblijf, kon hij Beschut Wonen zien als een stap in de goede richting.
Zijn denken ging zich nu richten op het begeleiden van de bewoners bij verdere ontwikkeling. Zijn kennismaking met het gedachtegoed van William Anthony en anderen van de Universiteit van Boston, was daarbij essentieel. Het betreft een benadering waarbij mensen hulp wordt geboden bij het stellen van levensdoelen op de langere termijn en het ontwikkelen van vaardigheden en ondersteuning om die doelen te bereiken. De gedetailleerde uitwerking van deze benadering sprak Jos zodanig aan dat hij een groep mensen verzamelde en met hen het in Amerika ontwikkelde materiaal ging vertalen.
Vervolgens richtte hij een stichting op, Rehabilitatie ‘92, die zich ten doel stelde hulpverleners in de psychiatrie te scholen in de benadering, die in Nederland bekend werd als de Individuele Rehabilitatie Benadering (IRB).
Jos was inmiddels gaan werken voor een resocialisatieafdeling van Bavo in Capelle aan den IJssel en later voor een Rehabilitatiecentrum in Rotterdam Zevenkamp. Op beide plekken leidde hij de invoering van de IRB.
Intussen groeide Rehabilitatie ‘92 sterk en werd een groot aantal hulpverleners, werkzaam voor een veelheid van organisaties in de geestelijke gezondheidszorg verspreid door het land, geschoold.
En Jos dacht verder. Samen met mensen uit de cliëntenbeweging ontwikkelde hij een visie op het begeleiden van mensen bij hun herstel. Samenwerking met het zogenaamde HEE-team (HEE staat voor Herstel, Empowerment, Ervaringsdeskundigheid) bestaande uit ervaringsdeskundigen, leidde onder meer tot het geven van trainingen aan hulpverleners door duo’s van docenten, waarbij steeds één docent uit het HEE-team kwam en één uit de groep van Rehabilitatie ‘92.
Jos was een schrijver. Om de genoemde ontwikkeling aan te jagen schreef hij veel artikelen en boeken. Zijn penvaardigheid bleek ook uit zijn dichterschap. Jarenlang opende hij elke bijeenkomst van de docenten van Rehabilitatie ‘92 met een gedicht, al dan niet van eigen hand.
Een intellectueel met een groot hart. Hij bekommerde zich om het welzijn van mensen. Meer dan eens was ik verrast toen iemand me vertelde dat hij in het ziekenhuis had gelegen en dat Jos bij hem op bezoek was geweest. Als je het moeilijk had bood hij graag een luisterend oor.
Gedurende het grootste deel van zijn leven kreeg Jos te maken met een flink aantal gezondheidsproblemen. Niet lang geleden zei hij tegen me dat hij verbaasd was dat hij zijn huidige leeftijd had bereikt. Dat geeft me wat troost.
Cees Witsenburg
Ik las jullie overlijdens advertentie van Jos en realiseerde me dat het wel vijf jaar geleden was dat ik voor het laatst contact had, dat was op zijn boekpresentatie over Herstel. Ik denk dat Jos en ik respect hadden voor elkaar omdat we beiden onze werkplekken hadden ingericht op het leven van mensen met een ernstig psychisch lijden, zoals een langdurige psychose met al haar gevolgen voor contacten, bejegeningen in de gemeenschap en de gevolgen voor hun naasten. Ik van uit de Psychiatrie in het latere UmcG , en nog later Ggz Drenthe en de Schizofrenie stichting begin 80er jaren en hij vanuit de BAVO en als stichter en goeroe van de IRB.
Een kopie van mijn eerste brief aan hem heb ik nog. Die ging over mijn vraag of het reel was dat ik ruim 250 verblijf patiënten in Assen onder mijn hoede kon nemen; het aantal werd in de advertentie van Assen genoemd. Ik was net ''gepromoveerd op'' chroniciteit bij psychosen. Zijn antwoord was zoals te verwachten bescheiden." Ja , daar vraagt U me wat " "wat willen zij ?"
Onze wegen hebben zich gescheiden voltrokken maar elke keer konden we lang uitwijden over onze ervaringen en ik heb ook cursus bij hem gevolgd in Rotterdam. Ik had hem hoog vanwege zijn zuiverheid en keuzes binnen de zorg en zijn doorzettingsvermogen en geduld.
Zonder hem zou het uitgangspunt in de zorg, Herstel, nu nooit qua vorm en inhoud vigerend geworden zijn. Natuurlijk stond hij niet alleen maar wel in de uitwerking en omvattendheid van het concept dat ook geïntroduceerd en omarmd werd door de cliënten- en familie-organisaties internationaal.
Het is schrijnend geweest voor hem dat de beroepsgroep, de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie hem desavoueerde omdat de uitgesponnen multidisciplinaire methodiek, opgedeeld in modules niet evidence based zou zijn en dat de Vereniging daarom geen steun kon verlenen aan de voordracht voor een Lintje. Ik heb toen het initiatief voor een dreigbrief aan het Bestuur geschreven dat openbaar te maken, waarna ik gevraagd werd namens hen een brief te maken namens hen. Ondanks het brede enthousiasme bij alle in de zorg betrokken partijen en organisaties hield de opleiding bij de NVvP de boot af. Jos kreeg zijn Lint en applaus!
Nou was het wel een zeer arbeidsintensieve methodiek maar gelukkig door haar opzet onderzoekbaar met positieve resultaten maar niet overweldigend.
Jos was broos qua lichamelijke gezondheid. Ik ben hem uit het oog verloren de laatste jaren waarin ik me van mijn inzet in de Ggz teruggetrokken heb. Als collega, en mens voor mensen in de zorg, heb ik hem hooggehouden en genoten van de momenten met hem.
Ik wens jullie als familie en naasten troost en wetenschap dat Jos een onuitwisbare positie heeft ingenomen in de geschiedenis van de Ggz in Nederland en een indrukwekkende erfenis nalaat als psychiater.
Cees Slooff
Graag wil ik een mooie herinnering aan Jos delen.
Ik heb verschillende herinneringen aan ontmoetingen met Jos die mooi zijn, maar ik wil hier een herinnering beschrijven aan iets dat Jos gedaan heeft waar ik zelf niet bij betrokken was, maar wat wel een heel mooie herinnering aan Jos is voor mij.
Ergens in de periode van de jaren eind negentig of beginjaren 2000, vond het volgende plaats.
Een aantal ervaringsdeskundigen onder aanvoering van Wilma Boevink was samen bezig om na te gaan wat kenmerken zouden kunnen of moeten zijn van hulpverleners die daarmee herstel-ondersteunend zouden kunnen werken.
Daarnaast bestond toen ook een email-correspondentie van Wilma met Jos. En mogelijk, maar dat weet ik niet zeker, was Jos soms ook wel aanwezig bij zo’n brainstorm.
Het beeld wat ik hiervan heb gekregen destijds was dat de groep ervaringsdeskundigen in hun proces waarin ze bezig waren met ‘hoe kunnen hulpverleners zich op een herstel-ondersteunende manier opstellen', daarover via de emails tussen Wilma en Jos, over deze vraag sparden met Jos.
En Jos diende dan als hele goede luisteraar die inleefde, meedacht vanuit zijn eigen achtergrond en als klankbord diende. Omdat ik daar niet bij was, is dit hoe ik dit destijds heb aangevoeld.
Het concrete resultaat is in een artikel opgeschreven door o.a. Wilma en Jos (Boevink, W., Prinsen, M., Elfers, L., Dröes, J. Tiber, M., Wilrycx, G. Herstelondersteunende zorg. Een concept in ontwikkeling. 2012).
Deze kenmerken waren voor mij een baken in hoe hulpverleners zoals ikzelf een attitude konden laten zien, die de kans op en ruimte voor herstel kon bevorderen. Dat werd daarmee ook heel concreet!
In die jaren (vanaf ongeveer 2007 en verder) gaf ik veel les op dit gebied samen met ervaringsdeskundigen aan hulpverleners en deze kenmerken (die al vóór de latere publicatie uit eerdere stukken bekend waren), waren daar een belangrijk onderdeel in. Ook in mijn boek over de beschrijvende diagnose (2023) heb ik deze kenmerken opgenomen en deze week nog gaf ik (als 74 jarige gepensioneerde psycholoog) een training over diagnostiek aan psychologen uit Oekraïne en hen had ik huiswerk gegeven om een intake met een cliënt te doen met de 4 vragen van Jim van Os en de attitude conform de kenmerken van HOZ. De Oekraïnse psychologen werden er deze week duidelijk zichtbaar door geïnspireerd, zoals zovele hulpverleners daarvoor al.
Voor mij is dit voorbeeld een prachtige illustratie van het belang van Jos in die jaren en ook een heel goed voorbeeld van op welke manier ‘de dokter en de patiënt’ op gelijkwaardige basis aan het (om hedendaags jargon te gebruiken) co-creëren waren.
Ton van Heugten,
Klinisch psycholoog-psychotherapeut n.p.
Ik was zeer onder de indruk van "ruimte voor herstel", het boek waarin Jos zeer open schreef over de nauwe band tussen de gevolgen van ervaringen uit zijn jeugd en zijn professionele carriëre.
Ik was dan ook zeer verheugd om Jos te mogen interviewen over zijn boek in juni 2023. Het werd een heel fijne ontmoeting in Brussel. Jos was heel aangenaam en zeer beminnelijk en genoot zelf ook erg van de aandacht.
Het interview is nog altijd te beluisteren op Spotify
Peter Dierinck
Ik heb Jos goed gekend. Hij was enthousiast over het feit dat het (psychiatrisch ziekenhuis, red.) Voorburg in Vught de eerste huizen in Vught had voor bewoners in de GGZ. Mijn deelneming met het verlies.
Joke Zwanikken - Leenders
Jos, ik ga je missen. Mijn grote inspirator. Je hebt veel voor mij betekend. Door jou leerde ik mij te verwonderen en ook hoe ik wilde werken in die complexe Ggz. Met ipv over. Heb ik ‘herstel’ iets meer leren begrijpen en hoe belangrijk het proces van die ander is en hoe bescheiden die van mij. Ik voelde mij bij jou gezien en gehoord. Dank je wel voor alle wijze lessen ❤️
Irma Dekker